Kiến nghị giảm ít nhất 20-30% chi phí tuân thủ cho doanh nghiệp vận tải

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) đánh giá việc xây dựng Chiến lược phát triển dịch vụ vận tải đến năm 2035, định hướng đến năm 2050 là cần thiết nhằm giảm chi phí logistics, nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và thực hiện các cam kết về chuyển đổi xanh.

VCCI ghi nhận những điểm tiến bộ của dự thảo, nhất là định hướng phát triển theo cơ chế thị trường, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên quản lý rủi ro và khuyến khích thử nghiệm có kiểm soát đối với công nghệ, phương tiện, mô hình kinh doanh vận tải mới.

Tuy nhiên, để bảo đảm tính khả thi và hạn chế phát sinh chi phí cho doanh nghiệp, VCCI đề nghị bổ sung các chỉ tiêu định lượng về cải cách thủ tục hành chính, cắt giảm ít nhất 20-30% điều kiện đầu tư kinh doanh và thủ tục hành chính không cần thiết, đồng thời giảm tối thiểu 30% chi phí tuân thủ pháp luật trong lĩnh vực vận tải. Dự thảo cũng cần bổ sung chỉ tiêu về thời gian thực hiện thủ tục thông quan và kiểm tra chuyên ngành đối với hàng hóa xuất nhập khẩu.

Một trong những nội dung được VCCI lưu ý là mục tiêu đến năm 2035, 100% xe buýt và taxi tại các đô thị sử dụng điện hoặc năng lượng xanh. Theo VCCI, mục tiêu này cần được xem xét để bảo đảm thống nhất với Quyết định số 876/QĐ-TTg năm 2022, trong đó xác định mốc 100% vào năm 2050; yêu cầu từ năm 2025 chỉ áp dụng với xe buýt đầu tư mới hoặc thay thế.

Việc rút ngắn thời hạn và mở rộng phạm vi sang toàn bộ phương tiện đang khai thác có thể khiến doanh nghiệp phải chịu đồng thời chi phí đầu tư xe mới và tổn thất giá trị còn lại của phương tiện chưa hết niên hạn, trong khi hạ tầng trạm sạc vẫn đang từng bước hình thành.

Vì vậy, VCCI kiến nghị chỉ áp dụng mục tiêu chuyển đổi đối với phương tiện đầu tư mới và phương tiện thay thế, cho phép xe đang khai thác hợp pháp tiếp tục hoạt động đến hết niên hạn sử dụng. Đồng thời, cần có chính sách hỗ trợ tài chính, miễn giảm thuế, phí và ưu đãi quỹ đất xây dựng trạm sạc để khuyến khích doanh nghiệp chuyển đổi.

VCCI cũng đề nghị làm rõ các chỉ tiêu về cơ cấu thị phần vận tải chỉ mang tính định hướng phục vụ quy hoạch và phân bổ nguồn lực đầu tư hạ tầng, không phải căn cứ để áp dụng biện pháp hành chính hạn chế quyền lựa chọn phương thức vận tải của doanh nghiệp.

Đối với mục tiêu ứng dụng công nghệ số, xây dựng cơ sở dữ liệu và tiêu chí đánh giá chất lượng dịch vụ, VCCI cho rằng cần áp dụng theo hướng khuyến khích, tự nguyện, không biến thành điều kiện kinh doanh hoặc điều kiện cấp, duy trì giấy phép vận tải. Doanh nghiệp cũng không nên phải báo cáo lại những dữ liệu mà cơ quan quản lý đã có thể thu thập hoặc kết nối từ các hệ thống thông tin hiện có.

Về nhân lực, VCCI kiến nghị chỉ bắt buộc tiêu chuẩn, chứng chỉ chuyên môn đối với các vị trí trực tiếp liên quan đến an toàn phương tiện và tính mạng con người theo quy định của pháp luật chuyên ngành. Với nhân sự quản trị kinh doanh, logistics và công nghệ thông tin, doanh nghiệp cần được tự chủ tuyển dụng, đào tạo. Cùng với đó, cần cải cách quy trình đào tạo, sát hạch cấp giấy phép lái xe để giảm chi phí và tháo gỡ tình trạng thiếu tài xế.

Đối với mục tiêu nâng thị phần vận tải hàng hóa xuất nhập khẩu của đội tàu biển Việt Nam lên khoảng 20% và phát triển hãng hàng không chuyên chở hàng hóa, VCCI nhấn mạnh yêu cầu duy trì cạnh tranh bình đẳng, không áp dụng biện pháp hành chính buộc chủ hàng lựa chọn một hãng vận tải nhất định hoặc tạo ưu đãi cá biệt cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, VCCI đề nghị bổ sung nhiệm vụ độc lập xây dựng nghị định về cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) đối với công nghệ, phương tiện và mô hình kinh doanh vận tải mới như xe tự hành, thiết bị bay không người lái giao hàng và kinh tế tầm thấp, với thời hạn hoàn thành trong giai đoạn 2026-2028. Theo VCCI, việc sớm hoàn thiện hành lang pháp lý sẽ giúp doanh nghiệp công nghệ và logistics tháo gỡ vướng mắc, tận dụng cơ hội phát triển các mô hình kinh doanh mới.