Bộ Công Thương thúc đẩy phát triển cụm công nghiệp xanh

Ngày 12/10, Bộ Công Thương ban hành Chỉ thị 11/CT-BCT về tăng cường quản lý, nâng cao hiệu quả đầu tư và phát triển cụm công nghiệp trong tình hình mới. Văn bản đặt trọng tâm vào thu hút đầu tư, phát triển cụm công nghiệp theo hướng xanh, hiệu quả, bền vững.

Theo Bộ Công Thương, dù hệ thống pháp luật về cụm công nghiệp từng bước hoàn thiện, công tác quản lý, đầu tư và phát triển cụm công nghiệp tại một số địa phương vẫn còn hạn chế. Hạ tầng kỹ thuật chưa đồng bộ, một số dự án chậm tiến độ, hiệu quả sử dụng đất và công tác bảo vệ môi trường chưa đáp ứng yêu cầu. Chất lượng thu hút đầu tư ở một số nơi cũng chưa được như kỳ vọng.

Để khắc phục, Bộ yêu cầu các tỉnh, thành phố sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành quy chế quản lý cụm công nghiệp, hoàn thiện chính sách hỗ trợ đầu tư hạ tầng từ ngân sách địa phương. Các địa phương cần xác định diện tích đất dành trong cụm công nghiệp dành cho doanh nghiệp công nghệ cao thuộc khu vực kinh tế tư nhân, doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo theo Nghị quyết 198/2025/QH15 của Quốc hội.

Bộ Công Thương cũng yêu cầu các địa phương tích hợp phương hướng phát triển cụm công nghiệp vào quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021 - 2030, tầm nhìn đến năm 2050, bảo đảm tính khả thi và tránh chồng lấn với các quy hoạch khác.

Chỉ thị yêu cầu nâng cao chất lượng thu hút đầu tư, không chỉ tập trung tăng số lượng dự án hay tỷ lệ lấp đầy cụm công nghiệp. Việc lựa chọn chủ đầu tư hạ tầng cần căn cứ vào năng lực triển khai. Đối với dự án sản xuất, các địa phương cần ưu tiên những dự án phù hợp với lợi thế về nguyên liệu, lao động, hạ tầng và thị trường, đồng thời có khả năng hình thành chuỗi liên kết tại địa phương.

Chỉ thị khuyến khích phát triển cụm công nghiệp sinh thái, công nghệ cao, chuyên ngành, công nghiệp hỗ trợ và cụm công nghiệp làng nghề gắn với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn và kinh tế carbon thấp. Các dự án sử dụng công nghệ cao, công nghệ sạch, thân thiện với môi trường, có giá trị gia tăng lớn và khả năng liên kết chuỗi cũng được định hướng ưu tiên.

Một trong những yêu cầu đáng chú ý là hoàn thiện hệ thống hạ tầng thu gom, xử lý nước thải. Các địa phương phải chỉ đạo chủ đầu tư tập trung nguồn lực xây dựng đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, hướng tới mục tiêu 100% cụm công nghiệp có nước thải được xử lý đạt quy chuẩn môi trường trong giai đoạn 2026 - 2030, theo Kết luận 75-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương.

Cùng với đầu tư mới, các địa phương cần rà soát, xử lý những dự án chậm tiến độ, không đáp ứng yêu cầu bảo vệ môi trường hoặc sử dụng đất kém hiệu quả. Việc thành lập các cụm công nghiệp hình thành trước Quyết định 105/2009/QĐ-TTg phải được xử lý dứt điểm trước ngày 31/12/2026. Công tác thanh tra, kiểm tra và xử lý vi phạm tại các cụm công nghiệp cũng được yêu cầu tăng cường.

Chỉ thị giao Cục Công nghiệp làm đầu mối tham mưu Bộ trưởng Công Thương thực hiện quản lý nhà nước về cụm công nghiệp trên phạm vi cả nước; phối hợp với địa phương triển khai Chỉ thị.

Cục Công nghiệp được giao hoàn thành xây dựng Thông tư sửa đổi, bổ sung Thông tư số 14/2024/TT-BCT về chế độ báo cáo, cơ sở dữ liệu cụm công nghiệp và các mẫu văn bản, trình ban hành trong tháng 10/2026. Cơ quan này cũng xây dựng Thông tư hướng dẫn tiêu chí đánh giá, công nhận cụm công nghiệp sinh thái, tạo cơ sở thống nhất cho việc phát triển mô hình này.

Bên cạnh đó, Cục Công nghiệp phối hợp với Cục Khoa học, Công nghệ và Chuyển đổi số cùng các đơn vị liên quan xây dựng cơ sở dữ liệu cụm công nghiệp trên cả nước, phục vụ công tác theo dõi, quản lý và hoạch định chính sách.