Hoàn thiện thể chế, gỡ rào cản để thúc đẩy logistics xanh

DNVN - Hạ tầng kết nối thiếu đồng bộ, chi phí đầu tư chuyển đổi xanh lớn và thể chế số chưa hoàn thiện đang trở thành những “nút thắt” khiến doanh nghiệp logistics gặp nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi, đòi hỏi sớm có cơ chế, chính sách hỗ trợ phù hợp để tháo gỡ.

Vì sao các quỹ bảo lãnh tín dụng hoạt động chưa đạt kỳ vọng? / Cắt giảm thủ tục hành chính trong 4 lĩnh vực: Thúc đẩy cải cách để đạt mục tiêu tăng trưởng

Nhiều rào cản khi doanh nghiệp chuyển đổi xanh

Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025-2035, tầm nhìn đến 2050 do Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tháng 10/2025 TS đã mở ra một giai đoạn phát triển mới cho ngành logistics Việt Nam, trong đó logistics không chỉ là ngành dịch vụ hỗ trợ, mà đã trở thành một cấu phần chiến lược của năng lực cạnh tranh quốc gia.

Điểm quan trọng nhất của chiến lược là đặt ra các mục tiêu rất cụ thể: tốc độ tăng trưởng ngành logistics giai đoạn 2025 - 2035 đạt khoảng 12-15%/năm, chi phí logistics giảm xuống còn tương đương 12-15% GDP, tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics đạt 70-80%, tối thiểu 80% doanh nghiệp logistics ứng dụng chuyển đổi số và xây dựng ít nhất 5 trung tâm dịch vụ logistics hiện đại ngang tầm quốc tế.

Tại tọa đàm “Xây dựng trung tâm logistics hiện đại: Tạo lực đẩy cho sản xuất và xuất nhập khẩu” ngày 6/5, ông Bùi Nguyễn Anh Tuấn - Phó Cục trưởng Cục Quản lý và Phát triển thị trường trong nước (Bộ Công Thương) khẳng định, việc phát triển hệ thống trung tâm logistics theo hướng xanh, thông minh, phân tầng và liên thông sẽ tạo tác động lớn đến năng lực cạnh tranh quốc gia.

Theo đó, hệ thống này giúp giảm chi phí logistics, kéo theo giảm chi phí sản xuất, lưu thông và xuất khẩu. Trong bối cảnh Việt Nam hướng tới mục tiêu tăng trưởng cao giai đoạn 2026–2030 theo Kết luận số 18-KL/TW, logistics được xác định là một khâu then chốt để nâng cao hiệu quả toàn bộ nền kinh tế.

Đồng quan điểm, bà Nguyễn Lê Hằng - Trưởng bộ phận, Giám đốc Đối ngoại SLP Việt Nam cho rằng, định hướng phát triển trung tâm logistics hiện đại gắn với chuyển đổi xanh sẽ mở ra dư địa cạnh tranh lớn cho doanh nghiệp.

Đặc biệt, các đối tác quốc tế ngày càng đặt ra yêu cầu khắt khe về chứng chỉ xanh, sử dụng năng lượng tiết kiệm, điện mặt trời mái nhà, cũng như minh bạch trong quản lý chất thải và dữ liệu phát thải. Khi đáp ứng được các tiêu chuẩn này, doanh nghiệp không chỉ dễ dàng tiếp cận khách hàng lớn mà còn thu hút dòng vốn ngoại, qua đó nâng cao vị thế trong chuỗi cung ứng toàn cầu.

Diễn giả tham gia toạ đàm “Xây dựng trung tâm logistics hiện đại: Tạo lực đẩy cho sản xuất và xuất nhập khẩu”.

Theo bà Hằng, phát triển logistics xanh mang lại 4 cơ hội chiến lược cho doanh nghiệp: thâm nhập sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu; nâng tầm giá trị dịch vụ; mở rộng thị trường trong các lĩnh vực tăng trưởng nhanh như thương mại điện tử, kho lạnh, giao hàng nhanh; và gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn nhờ định hướng đầu tư bền vững, minh bạch.

Dù xu hướng đã rõ ràng, doanh nghiệp logistics vẫn đang đối mặt với nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi.

Ông Trần Ngọc Khánh - Tổng giám đốc Công ty CP OPL Logistics chỉ ra ba điểm nghẽn lớn. Thứ nhất, hạ tầng kết nối chưa đồng bộ, đặc biệt tại các tuyến đường dẫn vào cảng cạn và ga đường sắt, làm gia tăng chi phí và thời gian vận chuyển.

Thứ hai, chi phí đầu tư cho chuyển đổi xanh còn cao. Việc áp dụng công nghệ thông minh, sử dụng năng lượng sạch như LNG hay xe điện đòi hỏi nguồn vốn lớn, trong khi các cơ chế ưu đãi về thuế, phí và tín dụng xanh chưa đủ mạnh để tạo động lực cho doanh nghiệp.

Thứ ba, hạn chế về thể chế số. Việc thiếu đồng bộ dữ liệu giữa các cơ quan quản lý khiến thủ tục hành chính còn phức tạp, chưa tạo điều kiện để các trung tâm logistics vận hành như những “cửa khẩu số” hiện đại.

Cần hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi

TS Bùi Bá Nghiêm - Chuyên viên cao cấp, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương).

Trong bối cảnh hơn 97% doanh nghiệp Việt Nam là doanh nghiệp nhỏ và vừa, TS Bùi Bá Nghiêm - Chuyên viên cao cấp, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) cho rằng, chính sách hỗ trợ cần tập trung vào cả chuyển đổi số và chuyển đổi xanh.

Cần thúc đẩy ứng dụng các công nghệ như IoT, AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, blockchain; triển khai hệ thống quản lý vận tải, quản lý kho, truy xuất nguồn gốc và nền tảng kết nối dữ liệu.

Hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu hóa vận tải, tăng tỷ lệ vận tải đa phương thức, phát triển kho xanh, bao bì xanh, đo lường phát thải và từng bước đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế như ESG, CBAM, truy xuất carbon trong chuỗi cung ứng.

Ngoài ra, việc nâng cao năng lực kết nối quốc tế cũng được nhấn mạnh, thông qua tiêu chuẩn hóa dịch vụ, phát triển nhân lực và tăng cường liên kết với hãng tàu, cảng biển, doanh nghiệp FDI, doanh nghiệp xuất khẩu và các nền tảng thương mại điện tử.

Về phía cơ quan quản lý, Bộ Công Thương cho biết sẽ tập trung hoàn thiện thể chế và tiêu chuẩn cho logistics xanh, logistics số; xây dựng khung pháp lý thuận lợi cho logistics thương mại điện tử, logistics xuyên biên giới và các dịch vụ giá trị gia tăng.

Đồng thời, thúc đẩy phát triển hạ tầng dữ liệu và nền tảng kết nối logistics số quốc gia, xây dựng chuẩn dữ liệu dùng chung và các công cụ hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa chuyển đổi số với chi phí hợp lý.

Những giải pháp này được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng vững chắc để doanh nghiệp logistics Việt Nam bứt phá, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của chuỗi cung ứng toàn cầu trong kỷ nguyên xanh hóa và số hóa.