Tạo sức bật cho doanh nghiệp nhỏ bằng AI và thương mại điện tử

Thu hẹp khoảng cách số

Tại diễn đàn kinh tế Thủ đô với chủ đề "Doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội ứng dụng AI và thương mại điện tử bứt phá tăng trưởng hai con số" chiều 31/7 tại Hà Nội, lãnh đạo thành phố, các chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp cùng nhìn nhận AI và thương mại điện tử không còn là xu hướng, mà đã trở thành điều kiện để doanh nghiệp nâng cao năng lực cạnh tranh và đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng của Hà Nội.

Phát biểu chỉ đạo, ông Cù Ngọc Trang - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, GRDP của Hà Nội tăng 8,22% - mức cao nhất trong nhiều năm trở lại đây. Tuy nhiên, để hoàn thành mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, GRDP của thành phố trong 6 tháng cuối năm phải đạt 13,44%. Theo ông Trang, đây là khoảng cách đầu tiên mà Hà Nội cần nhanh chóng thu hẹp.

"Mục tiêu đột phá không thể đạt được bằng những cách làm thông thường mà phải tạo ra những năng lực sản xuất mới thông qua khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo", ông Trang nhấn mạnh.

Song song với mục tiêu tăng trưởng GRDP, Hà Nội cũng đặt mục tiêu tỷ trọng kinh tế số đạt 22% GRDP trong năm 2026, cao hơn đáng kể so với mục tiêu chung của cả nước là 14,5%. Sau 6 tháng đầu năm, tỷ trọng kinh tế số của thành phố đạt 16,7%, đồng nghĩa 6 tháng cuối năm phải vượt ngưỡng 26% để hoàn thành kế hoạch.

Theo Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Nội, đây không chỉ là thách thức mà còn là dư địa để cộng đồng doanh nghiệp bứt phá. Bởi suy cho cùng, thành phố chỉ có thể tăng trưởng hai con số khi từng doanh nghiệp, trước hết là doanh nghiệp nhỏ và vừa - lực lượng chiếm tới 98% tổng số doanh nghiệp của Thủ đô - cũng đạt mức tăng trưởng hai con số.

Mỗi ngày người Việt Nam chi khoảng 1.600 tỷ đồng để mua hơn 12 triệu sản phẩm trên các sàn thương mại điện tử. Dòng tiền và khách hàng đang dịch chuyển rất nhanh lên môi trường số, đồng nghĩa cơ hội sẽ thuộc về những doanh nghiệp tham gia mạnh mẽ vào hệ sinh thái thương mại điện tử.

Trong khi đó, AI cũng đang định hình phương thức vận hành mới của nền kinh tế. Theo kịch bản của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), đến năm 2040, AI có thể giúp thương mại toàn cầu tăng thêm 34-37% so với kịch bản không ứng dụng công nghệ này.

Tuy nhiên, khoảng cách ứng dụng AI giữa các nhóm doanh nghiệp vẫn rất lớn. Dẫn khảo sát của OECD, ông Trang cho biết 52% doanh nghiệp lớn tại Việt Nam đã ứng dụng AI, trong khi tỷ lệ ở doanh nghiệp nhỏ mới đạt khoảng 17,4%. Ngay cả với doanh nghiệp đã sử dụng AI tạo sinh, chỉ khoảng 29% đưa công nghệ này vào các hoạt động cốt lõi.

"Đây là khoảng cách nguy hiểm nhất, bởi nếu không hành động, khoảng cách giữa doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp nhỏ sẽ ngày càng nới rộng, làm suy giảm khả năng hình thành các chuỗi cung ứng chất lượng cao", ông cảnh báo.

Dù vậy, Hà Nội được đánh giá có nhiều lợi thế để thu hẹp khoảng cách này với 221 doanh nghiệp khoa học công nghệ, hơn 1.000 doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và trên 11.000 doanh nghiệp công nghệ số. Chỉ số thương mại điện tử của Hà Nội năm 2025 đạt 74,7 điểm, tiếp tục dẫn đầu cả nước.

Vấn đề hiện nay không nằm ở thiếu công nghệ mà là thiếu "nhịp nối" giữa công nghệ với nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp. Nhiều SME chưa biết bắt đầu từ đâu, lo ngại chi phí đầu tư và rủi ro bảo mật dữ liệu, trong khi các doanh nghiệp công nghệ lại chưa thực sự hiểu bài toán kinh doanh của khách hàng.

"Điều còn thiếu là sự kết nối giữa doanh nghiệp với công nghệ. Diễn đàn hôm nay được tổ chức để thực hiện đúng vai trò đó, tạo cầu nối giữa doanh nghiệp và các giải pháp công nghệ phù hợp", ông chia sẻ.

Bốn chìa khóa tăng trưởng

Phát biểu đề dẫn, GS, TS Mạc Quốc Anh - Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa TP Hà Nội (HANOISME) cho biết, diễn đàn năm nay lựa chọn AI và thương mại điện tử là hai công cụ có khả năng tạo sức bật trực tiếp cho SME.

Việc ứng dụng đúng công nghệ, gắn với dữ liệu, quản trị và thị trường sẽ giúp doanh nghiệp nâng cao năng suất, tối ưu chi phí, mở rộng khách hàng và tạo nền tảng tăng trưởng bền vững. Để hiện thực hóa mục tiêu này, doanh nghiệp cần đồng thời giải quyết bốn bài toán cốt lõi.

Trước hết là nâng cao năng lực tiếp cận và hấp thụ chính sách. Một chính sách chỉ phát huy hiệu quả khi doanh nghiệp hiểu đúng, tiếp cận thuận lợi và chuyển hóa thành năng lực sản xuất, kinh doanh cụ thể. Vì vậy, diễn đàn dành nhiều thời gian để cung cấp thông tin, giải đáp vướng mắc và kết nối doanh nghiệp với cơ quan quản lý.

Thứ hai, khoa học công nghệ và chuyển đổi số phải trở thành công cụ nâng cao năng suất thay vì chỉ dừng ở phong trào. SME cần các giải pháp có chi phí phù hợp, dễ triển khai, đo lường được hiệu quả và bảo đảm an toàn dữ liệu. Từ phần mềm quản trị, thương mại điện tử, thanh toán số đến AI và tự động hóa đều phải giúp doanh nghiệp trả lời được bài toán tiết kiệm chi phí, tăng doanh thu và nâng cao sức cạnh tranh.

Thứ ba, nguồn lực tăng trưởng không chỉ là vốn mà còn bao gồm công nghệ, dữ liệu, nhân lực, mạng lưới đối tác, quỹ đầu tư, viện nghiên cứu, trường đại học và hệ thống phân phối. Vì vậy, diễn đàn được thiết kế như một không gian kết nối thực chất để doanh nghiệp giới thiệu năng lực, tìm kiếm đối tác và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng.

Cuối cùng, thị trường phải là đích đến của mọi hoạt động hỗ trợ. Sản phẩm tốt nhưng không đến được khách hàng sẽ không tạo ra tăng trưởng; công nghệ hiện đại nhưng không gắn với đơn hàng và dòng tiền cũng không mang lại hiệu quả. Vì vậy, kết nối thương mại điện tử, logistics, xuất khẩu, hệ thống phân phối và nhu cầu đặt hàng của các tập đoàn lớn cần được thúc đẩy mạnh mẽ.

Đại diện HANOISME cũng đề nghị các cơ quan quản lý tiếp tục đồng hành, tháo gỡ kịp thời những điểm nghẽn cho doanh nghiệp. Đồng thời kêu gọi các ngân hàng, quỹ đầu tư, tập đoàn và doanh nghiệp công nghệ xây dựng các gói giải pháp phù hợp hơn với quy mô, năng lực và dòng tiền của khối doanh nghiệp nhỏ và vừa, qua đó tạo động lực để cộng đồng doanh nghiệp Thủ đô tăng tốc trong giai đoạn tới.

Tại diễn đàn, đại diện các doanh nghiệp công nghệ, ngân hàng, chuyên gia tư vấn quản trị đã chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn, những giải pháp cụ thể trong hành trình chuyển đổi số và ứng dụng AI.

Đơn cử, ông Nguyễn Chiến Thắng - Giám đốc Trung tâm Phát triển khối Công nghệ thông tin - Ngân hàng Thương mại Cổ phần Sài Gòn - Hà Nội (SHB) cho rằng, để triển khai AI hiệu quả, doanh nghiệp trước hết cần xác định rõ đang ở đâu, muốn đạt mục tiêu gì và trong khoảng thời gian nào để xây dựng lộ trình phù hợp.

Thay vì triển khai manh mún theo từng trường hợp, AI nên được áp dụng theo ba lớp. Trong đó lớp Everyday AI nhằm nâng cao năng suất cá nhân của nhân viên; lớp Built-in AI tích hợp vào các quy trình vận hành để tối ưu hiệu quả trên toàn doanh nghiệp; và lớp Agentic AI, nơi AI có khả năng phân tích, ra quyết định và tự thực hiện tác vụ.

"Bên cạnh đó, doanh nghiệp cũng cần xây dựng mô hình tạo giá trị phù hợp cho từng sáng kiến AI. Theo đó, các ứng dụng giúp tăng năng suất không nhất thiết phải mang lại lợi nhuận ngay, trong khi các dự án tối ưu quy trình cần có hiệu quả đầu tư rõ ràng, còn những sáng kiến mang tính chuyển đổi toàn diện đòi hỏi tầm nhìn dài hạn thay vì kỳ vọng hiệu quả tài chính tức thời", ông Thắng khuyến nghị.