Xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hành báo cáo phát triển bền vững cho doanh nghiệp nhỏ và vừa

Xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ SME triển khai ESG

Chương trình “Triển khai xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hành báo cáo phát triển bền vững cho doanh nghiệp nhỏ và vừa” được tổ chức nhằm xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) – nơi các bên có thể kết nối, chia sẻ và đồng hành trong hành trình phát triển bền vững.

Các chuyên gia nhận định, để một khung hướng dẫn phát triển bền vững có thể đi vào thực tiễn, cần có một hệ sinh thái đủ mạnh – từ sự công nhận của các nhà mua quốc tế, sự tham gia của hệ thống ngân hàng trong việc tích hợp tiêu chí ESG vào tín dụng xanh, đến các giải pháp công nghệ giúp doanh nghiệp giảm chi phí triển khai.

Theo cách tiếp cận này, sự kiện quy tụ hơn 30 chuyên gia hàng đầu, đại diện cho các thành phần chủ chốt trong hệ sinh thái, bao gồm: khối tổ chức tín dụng như Agribank, ACB, HDBank, OCB; khối công nghệ như FPT; các đơn vị tư vấn như MCG, CGS; cùng các cơ sở đào tạo và nghiên cứu như VinUni, Đại học Điện lực và Viện Chính sách Tony Blair. Sự tham gia đa dạng này cho thấy quyết tâm đồng hành trong việc xây dựng và triển khai một bộ hướng dẫn phát triển bền vững mang tính thực tiễn cho SME.

Sự kiện có sự tham gia và đóng góp ý kiến của TS Tô Hoài Nam – Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký VINASME, Ủy viên Hội đồng Quốc gia về Phát triển Bền vững. Về phía ACCA có ông Tô Quốc Hưng – Giám đốc Quốc gia ACCA Việt Nam, Thành viên Ban Điều hành Hiệp hội Doanh nghiệp Anh Quốc tại Việt Nam (BritCham).

Gỡ rào cản, thúc đẩy ESG đi vào thực tiễn

Phát biểu khai mạc sự kiện, TS Tô Hoài Nam cho biết, việc xây dựng sổ tay là một sáng kiến thiết thực, hữu ích, được thực hiện với sự tham gia của các chuyên gia giàu kinh nghiệm từ ACCA, KPMG và các bên liên quan.

Theo ông Nam, trong bối cảnh hiện nay, minh bạch thông tin, quản trị doanh nghiệp và phát triển bền vững đang trở thành tiêu chuẩn toàn cầu, mang tính sống còn đối với doanh nghiệp. Dù Chính phủ đã xác định rõ định hướng phát triển bền vững ở tầm quốc gia, thách thức lớn nhất vẫn là làm sao để doanh nghiệp, đặc biệt là khu vực SME, hiện thực hóa mục tiêu bằng kết quả cụ thể. Thực tế cho thấy, tiến trình này còn diễn ra chậm, do đó cuốn sổ tay được kỳ vọng sẽ là công cụ hỗ trợ doanh nghiệp tăng tốc.

Đánh giá về thực trạng, ông Nam cho rằng nhiều SME vẫn xem ESG và phát triển bền vững là yêu cầu mang tính hình thức, chưa nhận thức đầy đủ đây là điều kiện để tồn tại, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển. Vì vậy, cuốn sổ tay không chỉ giúp doanh nghiệp hiểu đúng mà còn mở ra cơ hội tham gia sâu hơn vào các chuỗi cung ứng và chuỗi giá trị toàn cầu.

Hiện Việt Nam có khoảng 1 triệu doanh nghiệp, nhưng chỉ khoảng 4,4% tham gia được vào chuỗi cung ứng toàn cầu, tăng từ mức 2,2% cách đây 20 năm.

“Nếu triển khai hiệu quả cuốn sổ tay, chúng ta có thể nâng tỷ lệ này thêm ít nhất 1%, tương đương khoảng 10.000 doanh nghiệp – một con số không hề đơn giản”, ông Nam nhấn mạnh.

Khẳng định sự ủng hộ đối với sáng kiến này, lãnh đạo VINASME cho biết Hiệp hội, với mạng lưới 34 tỉnh hội và 39 đơn vị trực thuộc, sẵn sàng phối hợp cùng ACCA và KPMG để lan tỏa cuốn sổ tay tới cộng đồng SME.

Chia sẻ về vai trò của ACCA trong thúc đẩy phát triển bền vững tại Việt Nam, ông Tô Quốc Hưng – Giám đốc Quốc gia ACCA Việt Nam, Thành viên Ban điều hành Hiệp hội Doanh nghiệp Anh Quốc tại Việt Nam cho biết, ACCA luôn coi đây là một ưu tiên quan trọng trong hoạt động toàn cầu. Là tổ chức hiện diện tại hơn 180 quốc gia và vùng lãnh thổ, ACCA không chỉ thúc đẩy chuẩn mực nghề nghiệp mà còn tích cực đóng góp vào các sáng kiến phát triển bền vững, đặc biệt với khu vực SME.

Theo ông Hưng, phát triển bền vững không thể thành công nếu thiếu vai trò của SME. Tuy nhiên, dù có nhiều bộ tài liệu hướng dẫn, việc triển khai trên thực tế vẫn còn hạn chế, chủ yếu do hướng dẫn chưa đủ đơn giản, thiếu tính thực tiễn và chưa có hệ sinh thái hỗ trợ đồng bộ, từ doanh nghiệp, đối tác đến ngân hàng và nhà đầu tư.

Từ thực tế đó, ACCA, KPMG, VINASME cùng các doanh nghiệp và tổ chức quốc tế đang phối hợp xây dựng bộ hướng dẫn dựa trên ba trụ cột: bám sát chuẩn mực quốc tế; thiết kế tiêu chí tối thiểu, dễ áp dụng cho SME; và triển khai trong một hệ sinh thái đồng bộ.

Ông Hưng kỳ vọng sự đồng hành của các chuyên gia sẽ giúp hình thành một bộ công cụ thực tiễn, hỗ trợ SME tham gia sâu hơn vào tiến trình phát triển bền vững.

Chia sẻ về cách tiếp cận xây dựng Sổ tay, bà Trương Hạnh Linh – Thành viên Điều hành, Trưởng Dịch vụ Tư vấn Quản trị Rủi ro & Trưởng Dịch vụ Tư vấn Phát triển Bền vững (ESG), KPMG cho biết, giai đoạn hiện tại các bên chưa đi sâu vào kỹ thuật mà tập trung xác định định hướng, xuất phát từ nhu cầu thực tiễn của doanh nghiệp và khuyến nghị từ ACCA.

Theo bà Linh, dù SME chưa bị bắt buộc công bố thông tin phát triển bền vững, việc chủ động triển khai mang lại ba lợi ích cốt lõi: mở rộng cơ hội tham gia chuỗi cung ứng nhờ minh bạch thông tin; cải thiện khả năng tiếp cận vốn, đặc biệt là tín dụng xanh; và nâng cao năng lực quản trị, sẵn sàng đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.

Tuy nhiên, thách thức lớn là hệ thống tiêu chuẩn quốc tế đa dạng, dễ gây quá tải cho SME. Vì vậy, Sổ tay được kỳ vọng đóng vai trò “bộ lọc”, giúp doanh nghiệp tiếp cận theo hướng đơn giản, dễ áp dụng nhưng vẫn tương thích với chuẩn mực quốc tế. Các đơn vị xây dựng cũng sẽ phối hợp với ACCA thiết kế lộ trình triển khai phù hợp với đặc thù SME Việt Nam, nhất là trong lĩnh vực sản xuất.

Sổ tay hướng tới tính thực chiến và dễ áp dụng

Trong phần trao đổi và thảo luận, nhiều đại biểu đã làm rõ các nội dung trong sổ tay, chia sẻ kinh nghiệm triển khai trong thực tế. Sự kiện cũng ghi nhận nhiều ý kiến đóng góp để hoàn thiện tài liệu theo hướng sát với nhu cầu của SME.

Ông Nguyễn Viết Thịnh - Tổng Giám đốc CGS Việt Nam, thành viên Ban giám khảo giải Báo cáo phát triển bền vững cho rằng, bộ hướng dẫn cần đơn giản, dễ hiểu, chú trọng số liệu định lượng. Việc xác định vấn đề trọng yếu nên tập trung vào tác động môi trường – xã hội, chưa cần áp dụng trọng yếu kép, đồng thời ưu tiên 1–2 yếu tố cốt lõi của ngành.

Đồng quan điểm, ông Tô Vĩ Hùng - Giám đốc Tài chính – Kế toán, Zarubezhneft EP Vietnam B.V, thành viên Hội đồng bình chọn VLCA - nhấn mạnh sổ tay phải “thực chiến”, đưa ra hướng dẫn cụ thể, dễ áp dụng; giai đoạn đầu nên bắt đầu từ các chỉ tiêu cơ bản như điện, nước, sau đó mới nâng dần theo chuẩn quốc tế.

Trong khi đó, bà Lê Thị Hồng Nhi - Phó Tổng Giám đốc Truyền thông, Đối ngoại & Phát triển Bền vững, Unilever Việt Nam lưu ý, giá trị cốt lõi không nằm ở tài liệu mà ở khả năng áp dụng. Sổ tay cần hướng dẫn quy trình ESG đầy đủ từ lập kế hoạch, triển khai đến giám sát, báo cáo, đồng thời phân cấp theo quy mô doanh nghiệp để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả thực chất.

Phát biểu kết luận, từ việc đánh giá cao các ý kiến tâm huyết và thực tiễn, ông Tô Hoài Nam đưa ra 4 định hướng chính. Thứ nhất, rà soát quy phạm pháp luật để có cách xây dựng các quy định không bị lạc hậu, các hướng dẫn trong quyển sổ tay đó bám sát và logic với pháp luật. Thứ hai, lấy thực hành làm trọng tâm, bắt đầu từ nội dung đơn giản, phù hợp doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, đồng thời chuẩn hóa theo từng cấp độ. Thứ ba, giúp doanh nghiệp nhận thức ESG là “tấm vé” tham gia chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường. Thứ tư, bổ sung tình huống thực tế và đảm bảo liên thông ESG với khả năng tiếp cận vốn, đặc biệt vốn xanh, với tiêu chí phù hợp ngân hàng và nhà đầu tư.

Không chỉ dừng lại ở một hội thảo, chương trình được xác định là bước khởi đầu cho quá trình hợp tác dài hạn nhằm xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ SME phát triển bền vững tại Việt Nam, trong đó các ý kiến, chia sẻ và kết nối tại sự kiện sẽ là nền tảng quan trọng để hoàn thiện sổ tay và đưa vào triển khai trong thực tế.