Thị trường AI ngành Thực phẩm 'bùng nổ', có thể đạt 88 tỷ USD vào năm 2030

Ngày 22/4, tại TP Hồ Chí Minh đã diễn ra hội thảo “Ứng dụng AI và dữ liệu thực tiễn trong nghiên cứu và phát triển sản phẩm thực phẩm”, do Trung tâm Xúc tiến Thương mại và Đầu tư TP Hồ Chí Minh (ITPC) phối hợp Trung tâm Hỗ trợ và Tư vấn chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh (DXCenter) tổ chức.

Sự kiện giới thiệu các giải pháp số giúp doanh nghiệp tối ưu sản xuất, rút ngắn thời gian phát triển sản phẩm và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đây cũng là hoạt động khép lại chuỗi 5 hội thảo chuyên đề trong khuôn khổ Triển lãm Quốc tế ngành Lương thực, Thực phẩm TP Hồ Chí Minh lần thứ 5 (HCMC FOODEX 2026).

Ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Anh Hoàng - Phó Giám đốc ITPC cho biết, trí tuệ nhân tạo đang hiện diện ở hầu hết các khâu trong quy trình hoạt động của doanh nghiệp, từ phân tích thị hiếu khách hàng, tối ưu công thức nghiên cứu - phát triển sản phẩm đến dự báo xu hướng tiêu dùng trên các sàn thương mại điện tử.

Theo lãnh đạo ITPC, AI không còn là công nghệ của tương lai mà đã trở thành công cụ thiết yếu trong quản trị doanh nghiệp hiện đại, đặc biệt với ngành Lương thực - Thực phẩm, một trong bốn ngành công nghiệp trọng yếu của TP Hồ Chí Minh. Việc ứng dụng AI và dữ liệu thực tiễn được xem là yếu tố then chốt giúp doanh nghiệp nâng cao sức cạnh tranh trong bối cảnh thị trường biến động nhanh và yêu cầu chất lượng ngày càng cao.

Các nền tảng thông minh cho phép doanh nghiệp phát hiện sớm rủi ro trong sản xuất, quản lý chuỗi cung ứng hiệu quả, kiểm soát chất lượng và phân tích xu hướng tiêu dùng để xây dựng chiến lược phù hợp.

Theo TS Nguyễn Bá Thanh - Viện trưởng Viện Công nghệ Sinh học và Thực phẩm (Trường Đại học Công nghiệp TP Hồ Chí Minh), quy mô thị trường AI trong ngành Thực phẩm dự kiến đạt 18,3 tỷ USD vào năm 2026 và có thể tăng lên 84 - 88 tỷ USD vào năm 2030, với tốc độ tăng trưởng kép khoảng 39%.

Tuy nhiên, ngành Thực phẩm vẫn đối mặt nhiều thách thức khi chu kỳ phát triển sản phẩm mới kéo dài 18 - 36 tháng, chi phí nghiên cứu lớn, trong khi thị hiếu người tiêu dùng thay đổi nhanh. Khoảng 80% sản phẩm mới bị loại khỏi thị trường ngay trong năm đầu tiên.

Việc ứng dụng dữ liệu và AI có thể giúp rút ngắn tới 50% thời gian phát triển sản phẩm, đưa hàng ra thị trường trong 3 - 9 tháng, đồng thời giảm khoảng 40% chi phí ở khâu đánh giá cảm quan. Theo ông Thanh, dữ liệu là nền tảng quan trọng, nhưng yếu tố quyết định vẫn là sự kết hợp giữa công nghệ và năng lực của đội ngũ chuyên gia.

Chuyên gia thảo luận ứng dụng AI và dữ liệu thực tiễn trong nghiên cứu và phát triển sản phẩm thực phẩm.

Ở góc độ vận hành, ông Phí Anh Tuấn - Trưởng ban tư vấn chuyển đổi số khu vực doanh nghiệp và nhà nước tại DXCenter cho biết, công nghệ thị giác máy tính đang mở ra hướng đi mới cho các nhà máy thực phẩm. Khi tích hợp vào dây chuyền sản xuất, hệ thống có thể phát hiện lỗi ngoại quan với độ chính xác trên 95%, giúp nâng cao hiệu quả kiểm soát chất lượng.

Nhờ tự động hóa, doanh nghiệp có thể giảm 30 - 70% tỷ lệ sản phẩm lỗi và tiết giảm 40 - 60% chi phí nhân sự kiểm tra chất lượng. Đồng thời, các mô hình ra quyết định tự động còn giúp tối ưu tồn kho, giảm 20 - 40% lượng hàng tồn, giảm tới 60% tỷ lệ hủy hàng và nâng mức độ đáp ứng dịch vụ thêm 10 - 20%.

Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa thị giác máy tính và hệ thống ra quyết định tự động sẽ hình thành mô hình quản trị thông minh, có khả năng cảnh báo rủi ro, đề xuất điều chỉnh và ngăn ngừa sự cố ngay từ đầu chuỗi cung ứng. Đây là bước chuyển quan trọng giúp ngành Thực phẩm tiến tới mô hình nhà máy thông minh, tối ưu chi phí nhưng vẫn bảo đảm chất lượng và an toàn thực phẩm.

Thông qua hội thảo, ITPC kỳ vọng doanh nghiệp có thêm công cụ để tối ưu nguồn lực, xây dựng chiến lược dài hạn và nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo, qua đó gia tăng giá trị và từng bước khẳng định vị thế của ngành Thực phẩm Việt Nam trên thị trường quốc tế.