Vì sao doanh nghiệp cần sổ tay hướng dẫn thực hành báo cáo phát triển bền vững?

Chương trình “Triển khai xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hành báo cáo PTBV cho doanh nghiệp nhỏ và vừa” được tổ chức mới đây nhằm xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa (SME) - nơi các bên có thể kết nối, chia sẻ và đồng hành trong hành trình PTBV.

Các chuyên gia nhận định, để một khung hướng dẫn PTBV có thể đi vào thực tiễn, cần có một hệ sinh thái đủ mạnh - từ sự công nhận của các nhà mua quốc tế, sự tham gia của hệ thống ngân hàng trong việc tích hợp tiêu chí ESG vào tín dụng xanh, đến các giải pháp công nghệ giúp doanh nghiệp giảm chi phí triển khai.

Phản ánh cách tiếp cận này, sự kiện quy tụ hơn 30 chuyên gia hàng đầu, đại diện cho các nhóm chủ chốt trong hệ sinh thái, bao gồm: khối tổ chức tín dụng như Agribank, ACB, HDBank, OCB; khối công nghệ như FPT; các đơn vị tư vấn như MCG, CGS; cùng các cơ sở đào tạo và nghiên cứu như VinUni, Đại học Điện lực và Viện Chính sách Tony Blair. Sự tham gia đa dạng này cho thấy quyết tâm đồng hành trong việc xây dựng và triển khai một bộ hướng dẫn PTBV mang tính thực tiễn cho SME.

Để hiểu rõ hơn về vai trò của cuốn sổ tay này cũng như những định hướng hỗ trợ cộng đồng SME trong thời gian tới, phóng viên Tạp chí Doanh nghiệp Việt Nam đã có cuộc trao đổi với TS Tô Hoài Nam - Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam (VINASME).

Thưa ông, PTBV và ESG thường được coi là “cuộc chơi” của các doanh nghiệp lớn. Vì sao ở thời điểm này, VINASME lại chủ trì với sự hỗ trợ kỹ thuật từ các đối tác quốc tế xây dựng Sổ tay hướng dẫn thực hành báo cáo phát triển bền vững dành riêng cho SME?

TS Tô Hoài Nam:Thực tế, PTBV và minh bạch thông tin đã trở thành tiêu chuẩn toàn cầu, mang tính chiến lược và có ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tồn tại, cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nếu trước đây ESG có thể là câu chuyện của các doanh nghiệp lớn, thì hiện nay, để tham gia chuỗi cung ứng toàn cầu, SME cũng buộc phải đáp ứng các yêu cầu này.

Tuy nhiên, điểm nghẽn lớn nhất là SME chưa thực sự hiểu đúng và chưa có công cụ phù hợp để bắt đầu. Vì vậy, việc xây dựng một Sổ tay hướng dẫn mang tính thực tiễn, dễ áp dụng là rất cần thiết, nhằm giúp doanh nghiệp từng bước tiếp cận ESG một cách hiệu quả.

Ông đánh giá thế nào về sự hỗ trợ kỹ thuật từ ACCA trong quá trình xây dựng sổ tay này?

TS Tô Hoài Nam: VINASME đánh giá rất cao sự đồng hành của ACCA - Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh. ACCA là tổ chức nghề nghiệp lớn nhất trên thế giới với mạng lưới hơn 258.000 hội viên và 530.100 học viên. Đây là một tổ chức nghề nghiệp toàn cầu, có nhiều kinh nghiệm trong việc hỗ trợ (đào tạo và chuẩn hóa) các chuẩn mực kế toán, tài chính và PTBV.

Tại Việt Nam, ACCA đã tham gia hỗ trợ các cơ quan quản lý như Bộ Tài chính, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng như các tập đoàn lớn. Việc ACCA hỗ trợ VINASME trong một dự án dành cho khối SME là hoạt động mang nhiều ý nghĩa cộng đồng.

Chúng tôi tin rằng với sự hỗ trợ kỹ thuật này, các nội dung trong sổ tay sẽ đảm bảo vừa tiệm cận chuẩn mực quốc tế, vừa phù hợp với điều kiện thực tiễn của doanh nghiệp Việt Nam.

Nhiều SME lo ngại việc thực hiện báo cáo PTBV sẽ làm gia tăng chi phí và áp lực nguồn lực. Theo ông, sổ tay sẽ giúp giải bài toán này như thế nào?

TS Tô Hoài Nam: Đây là băn khoăn rất thực tế. SME thường hạn chế về tài chính, nhân sự và công nghệ, nên nếu tiếp cận ESG theo cách phức tạp sẽ khó triển khai.

Sổ tay đang được xây dựng theo hướng “tối thiểu nhưng hiệu quả”, tức là bắt đầu từ những nội dung cơ bản, dễ áp dụng, phù hợp với quy mô doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, sau đó có thể nâng cấp dần theo chuẩn mực quốc tế.

Quan trọng hơn, sổ tay không chỉ là hướng dẫn kỹ thuật mà còn giúp doanh nghiệp nhìn thấy lợi ích cụ thể - như khả năng tiếp cận thị trường, tham gia chuỗi cung ứng và tiếp cận vốn. Khi thấy rõ hiệu quả, doanh nghiệp sẽ có động lực thực hiện.

Sau khi hoàn thiện sổ tay, VINASME sẽ triển khai những hoạt động gì để hỗ trợ SME, thưa ông?

TS Tô Hoài Nam: Việc xây dựng Sổ tay đã được VINASME và ACCA phối hợp từ trước trên cơ sở thỏa thuận hợp tác giữa hai bên. Ngày 30/3 vừa qua, chúng tôi đã tổ chức buổi tham vấn sâu để hoàn thiện trước khi công bố chính thức.

Sau khi ban hành, chúng tôi sẽ triển khai đồng bộ nhiều hoạt động. Trước hết là đào tạo đội ngũ chuyên gia về ESG trong hệ thống VINASME, từ đó lan tỏa kiến thức đến cộng đồng doanh nghiệp.

Song song, Hiệp hội sẽ kết nối với các đối tác để cung cấp giải pháp cụ thể về công nghệ, pháp lý, tài chính… nhằm hỗ trợ doanh nghiệp triển khai báo cáo PTBV.

Mục tiêu không chỉ dừng ở việc hướng dẫn, mà là giúp doanh nghiệp thực sự áp dụng, qua đó có thể tiếp cận các nguồn vốn xanh và nâng cao năng lực cạnh tranh.

VINASME, với mạng lưới 34 tỉnh hội và 39 đơn vị trực thuộc, sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp bằng việc lan tỏa cuốn sổ tay tới cộng đồng SME.

Tuy vậy, để cuốn sổ tay mang lại hiệu quả với cộng đồng doanh nghiệp, chúng tôi đề xuất 4 định hướng chính. Thứ nhất, rà soát quy phạm pháp luật để xây dựng các quy định không bị lạc hậu, các hướng dẫn trong quyển sổ tay đó bám sát và phù hợp với pháp luật.

Trong quá trình rà soát, nếu phát hiện quy định pháp luật nào chưa phù hợp với thực tiễn, VINASME sẽ kiến nghị sửa đổi, điều chỉnh cho phù hợp.

Thứ hai, lấy thực hành làm trọng tâm, bắt đầu từ nội dung đơn giản, phù hợp doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ, đồng thời chuẩn hóa theo từng cấp độ.

Thứ ba, giúp doanh nghiệp nhận thức ESG là “tấm vé” tham gia chuỗi cung ứng, mở rộng thị trường. Thứ tư, bổ sung tình huống thực tiễn và đảm bảo sự liên thông giữa báo cáo ESG với khả năng tiếp cận vốn, đặc biệt vốn xanh, với tiêu chí phù hợp ngân hàng và nhà đầu tư.

Một rào cản lớn hiện nay là SME thiếu dữ liệu minh bạch, khiến ngân hàng khó thẩm định, đặc biệt với tín dụng xanh. Ông có khuyến nghị gì cho doanh nghiệp?

TS Tô Hoài Nam: Minh bạch dữ liệu là yếu tố then chốt. Nếu không có hệ thống thông tin rõ ràng, doanh nghiệp sẽ rất khó tiếp cận vốn, đặc biệt là vốn xanh.

Do đó, SME cần thay đổi từ nhận thức, coi việc minh bạch và chuẩn hóa dữ liệu không phải là nghĩa vụ, mà là công cụ để nâng cao uy tín và mở rộng cơ hội kinh doanh.

Sổ tay sẽ hỗ trợ doanh nghiệp từng bước xây dựng hệ thống dữ liệu phù hợp. Đồng thời, chúng tôi cũng khuyến nghị doanh nghiệp chủ động đầu tư vào quản trị, chuẩn hóa quy trình và từng bước số hóa thông tin.

Khi đáp ứng được các tiêu chí này, doanh nghiệp không chỉ dễ tiếp cận vốn mà còn có cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Trân trọng cảm ơn ông!